Infraroodtherapie verlicht gewrichtspijn door warmte diep in het gewrichtskapsel te brengen, de synoviale doorbloeding te verhogen en de aanmaak van pro-inflammatoire stoffen te remmen. Bij artrose, reumatoïde artritis en gewrichtspijn door overbelasting tonen klinische studies consistent pijnvermindering en verbeterde beweeglijkheid bij regelmatig gebruik. Het mechanisme verschilt fundamenteel van het gebruik van pijnstillers: infraroodtherapie adresseert de doorbloeding en ontsteking ter plaatse in plaats van pijnsignalen te blokkeren.
Een systematische review in Lasers in Medical Science (Hamblin, 2017) concludeerde dat low-level licht- en infraroodtherapie bij artritis en gewrichtspijn significant effectiever was dan placebo voor zowel pijnvermindering als functionele verbetering.
Hoe werkt infraroodtherapie bij gewrichten?
Gewrichten zijn complexe structuren: bot, kraakbeen, synoviaal membraan, pees en bursa werken samen. Bij gewrichtspijn zijn meestal meerdere van deze componenten betrokken bij de ontsteking of beschadiging.
Infrarood-A warmtestraling (780-1400 nm) dringt tot 6 millimeter diep in weefsel, diep genoeg om het synoviale membraan en de perifere gewrichtsstructuren te bereiken. Wat er dan gebeurt:
Vasodilatatie en doorbloeding Warmte verwijdt de kleine bloedvaten rondom het gewricht. Dit verhoogt de aanvoer van zuurstof en voedingsstoffen naar het gewrichtskapsel en versnelt de afvoer van ontstekingsstoffen. Bij artrose, waarbij de microvasculaire doorbloeding al verminderd is, is dit mechanisme extra waardevol.
Synoviale vloeistofactivering De synoviale vloeistof die het gewricht smeert, heeft een optimale viscositeit bij iets hogere temperatuur. Warmtetherapie kan de synoviale functie verbeteren, wat direct bijdraagt aan minder wrijving en pijn bij bewegen.
Modulering van pijnreceptoren Warmte beïnvloedt de drempelwaarde van thermoreceptoren en nociceptoren (pijnreceptoren) in het gewrichtskapsel. Dit verklaart de direct pijnstillende werking die veel mensen na een sessie rapporteren.
Anti-inflammatoir effect op celniveau Via het fotobiomodulatiemechanisme (zie ook blog 4) remt infraroodtherapie de aanmaak van pro-inflammatoire cytokinen zoals IL-1β en TNF-alfa. Dit is een minder bekende maar belangrijk aanvullend mechanisme bovenop de pure warmtewerking.
De meest voorkomende gewrichtsklachten: wat zegt het bewijs?
Artrose (osteoartritis)
Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening in Nederland: volgens het RIVM hebben meer dan 1,3 miljoen Nederlanders artrose, waarbij knie, heup en hand het meest zijn aangedaan. Het kraakbeen slijt, de ruimte in het gewricht vermindert, en de omliggende structuren reageren met ontsteking en pijn.
Infraroodtherapie vervangt kraakbeenverlies niet, maar meerdere studies tonen dat het de pijn en stijfheid aanzienlijk kan verlichten. Een RCT uit het Journal of Rheumatology (Stelian et al., 1992, bevestigd in Brosseau et al., Cochrane Review 2005) vond bij knieartrosepatiënten na 3 weken infraroodtherapie (3x per week, 20 minuten) significant minder pijn vergeleken met de controlegroep, met effect aanhoudend tot 4 weken na afloop.
Reumatoïde artritis
Bij reumatoïde artritis (RA) is de ontsteking auto-immuun van aard. Infraroodtherapie is geen ziekte-modificerende behandeling en vervangt geen DMARD's of biologicals. Maar als aanvulling op medicamenteuze behandeling tonen studies vermindering van morgenochtendstijfheid en verbeterde ROM (range of motion). Een gerandomiseerd onderzoek (Brosseau et al., Cochrane Database, 2005) vond statistisch significante reductie van pijn en stijfheid bij RA-patiënten bij toevoeging van infraroodtherapie aan standaardzorg.
Belangrijk: bij actieve gewrichtsontsteking (warm, rood, gezwollen gewricht in flare) dient infraroodtherapie achterwege gelaten te worden totdat de acute fase voorbij is.
Tendopathie en peesklachten
Pijnlijke pezen rond de knie (patellatendinopathie), schouder (rotatorcuff), hiel (Achillespees) en elleboog (tennis- en golfelleboog) reageren positief op infraroodtherapie via verhoogde collageen-synthese in het peesweefsel. Een studie van Tumilty et al. (Photomedicine and Laser Surgery, 2010) toonde versneld herstel bij Achillespeestendinopathie bij deelnemers die infraroodlasertherapie ontvingen vergeleken met placebo.
Protocol voor gewrichtspijn thuis
Aanbevolen gebruiksprotocol
| Parameter | Aanbeveling |
|---|---|
| Afstand tot lamp | 20–30 cm |
| Sessieduur | 15–20 minuten per gewricht |
| Frequentie | Dagelijks bij acute pijn; 3-5x per week voor onderhoud |
| Moment | 's Ochtends bij stijfheid; 's avonds voor ontspanning |
| Huid | Schoon en droog, geen crèmes |
Welke Mvolo-producten zijn het meest geschikt?
- Dubbele infraroodlamp: voor grotere gewrichten (knie, schouder, heup) en brede bestralingshoek
- Enkele kop infraroodlamp: voor kleinere, meer gerichte zones (enkel, pols, nek)
- Elite Series panel: als je ook bredere zones (rug, lies, bilspieren) wilt behandelen die bijdragen aan gewrichtsbelasting
Infraroodtherapie als onderdeel van een bredere aanpak
Gewrichtspijn vereist een multidimensionale aanpak. Infraroodtherapie werkt het best in combinatie met:
- Fysiotherapie: gerichte oefentherapie versterkt de stabiliserende spieren rondom het gewricht.
- Gewichtsmanagement: elke kilo minder lichaamsgewicht reduceert de krachten op het kniegewricht met 3-4 kilo bij stappen.
- Ergonomie: aanpassing van werkhouding en slaaphouding vermindert overbelasting.
- Voeding: anti-inflammatoire voeding (omega-3, groente, minder suiker) ondersteunt het systemische ontstekingsniveau.
Infraroodtherapie is de thermische, lokale laag in deze aanpak: het adresseert directe pijn en ontsteking ter plaatse, zodat de andere interventies beter aan kunnen grijpen.
Veelgestelde vragen over infraroodtherapie en gewrichten
Kan ik infraroodtherapie gebruiken bij een kunstgewricht? In de meeste gevallen is gebruik bij een kunstgewricht veilig, maar het is verstandig dit te bespreken met de orthopedisch chirurg. De warmte-effecten richten zich op het omliggende weefsel; metalen implantaten reflecteren infrarood eerder dan het te absorberen. Bij twijfel altijd de behandelend specialist raadplegen.
Is infrarood ook effectief bij handen- en vingerpijn (artrose)? Ja. Handartrose is een van de meest bestudeerde indicaties voor infraroodtherapie. Korte sessies (10-15 minuten) met een gerichte lamp op de handpalm of de vingergewrichten geven bij veel gebruikers merkbare verlichting van stijfheid, met name 's ochtends.
Hoe lang moet ik doorgaan voor ik resultaat merk? Bij acute gewrichtspijn na overbelasting: 2-5 sessies. Bij chronische artrose of reumatoïde artritis: 2-4 weken consistente behandeling voordat je het effect volledig kunt beoordelen. De wetenschap gebruikt doorgaans een behandelperiode van 3-6 weken in RCT's als referentieperiode.
Kan ik infraroodtherapie combineren met mijn gewone pijnmedicatie? Ja. Infraroodtherapie interfereert niet met paracetamol, NSAID's of DMARD's. Het is een aanvullende modaliteit, geen vervanging. Overleg met je arts als je twijfelt.
Zijn er mensen die infraroodtherapie niet mogen gebruiken bij gewrichten? Infraroodtherapie is gecontra-indiceerd bij: open wonden of infecties in het behandelgebied, actieve gewrichtsontsteking in de acute fase (rood, warm, gezwollen gewricht), bloedstollingsstoornissen, gevoelsstoornissen die de pijnperceptie verminderen (geen feedback bij oververwarming), en zwangerschap op het behandelgebied. Raadpleeg bij twijfel altijd een arts.
Bronnen: Hamblin MR, Lasers in Medical Science 2017 | Stelian et al., Journal of Rheumatology 1992 | Brosseau et al., Cochrane Database 2005 | Tumilty et al., Photomedicine and Laser Surgery 2010 | RIVM Gewrichtsklachten statistieken 2024
Lees ook: Infraroodtherapie bij rugpijn | Gewrichtspijn protocol: hoe je de infraroodlamp effectief inzet
